حلم و بردبارى حلم عبارت است از اطمينان نفس به نحوى كه قوّهء غضبيه به آسانى آن را تحريك نكند و مشكلات روزگار او را از پا در نياورد . انبياء و ائمه ( ع ) از اين نظر سرآمد بشريت بودند . آن بزرگواران در رفتار خود با مردم ، نرم‌خو ، ملايم و گشاده‌رو بودند . و در برابر تندىها و ناملايمات روزگار و بىنزاكتى مردم تحمّل داشتند . نرمش عظيم و تحمّل قهرمانانه آنان موجب مىگشت كه بسيارى از گمراهان به راه راست هدايت شوند ؛ چنان كه قرآن كريم موفقيّت پيامبر اسلام ( ص ) را بر اين اصل مبتنى مىداند و مىفرمايد : فَبما رَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِ لِنْتَ لَهُمْ وَ لَوْ كُنْتَ فَظّاً غَليظَ الْقَلْبِ لَانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ « 1 » به ( بركت ) رحمت الهى ، در برابر آنان ( مردم ) نرم ( و مهربان ) شدى ! و اگر خشن و سنگدل بودى ، از اطراف تو پراكنده مىشدند . يكى از صفات بارز امام حسين ( ع ) ( كه مورد اتفاق راويان است ) « 2 » اين بود كه با كمال بردبارى با افراد خطاكار برخورد مىكرد و گاهى به اين‌گونه افراد احسان نيز مىنمود ، تا اينكه ادب شوند . چنان كه وقتى حضرت ( ع ) تصميم داشت با يكى از غلامانش كه تخلّف كرده بود برخورد نمايد ، او گفت : اى مولاى من ! خداى تعالى فروبرندگان خشم را ستايش مىكند و مىفرمايد : وَالْكاظِمينَ الْغَيظِ . امام ( ع ) فرمود : او را رها كنيد من خشم خود را فرو بردم . سپس غلام گفت : وَالْعافينَ عَنِ النَّاسِ . حضرت ( ع ) فرمود : همانا من تو را عفو نمودم . و غلام با قرائت « وَاللَّه يُحِبُّ الُمحْسِنينَ » نيكى و احسان از امام ( ع ) استدعا كرد . حضرت فرمود : « انْتَ حُرٌّ لِوَجْهِ اللَّه . . . و لَكَ ضِعْفُ ما كُنتُ اعْطيكَ » تو براى رضاى خدا آزادى و براى تو است دو برابر آنچه به تو دادم . « 3 »

--> ( 1 ) - آل عمران ( 3 ) ، آيه 159 . ( 2 ) - حياة الامام الحسين ( ع ) ، باقر شريف القرَشى ، ج 1 ، ص 124 . ( 3 ) - ائمتنا ، على محمدعلى دخيل ، ج 1 ، ص 191 .